mán. 14.apríl: Páskaprædika “Hví grætur tú?”
Jóh. 20, 1-18
Maria Magdalena kemur til grøvina páskamorgun, meðan tað enn er myrkt. Hon sær, at steinurin er fluttur og tann deyði er burtur, og hon fer spolandi avstað og kærir sína neyð fyri tveimum lærusveinum. Í fyrstu syfti er einki idylliskt við uppreisnini, tvørturímóti. Tað er myrkt bæði úti og innaní henni, sum tað var á skapanarmorgni, áðrenn Várharra segði: Verði ljós. Lærusveinarnir, sum eisini fara út til grøvina, eru Pætur og hin lærusveinurin, sum Jesus elskaði – hann venda vit aftur til, og teir hyggja inn í tómu grøvina og síggja líkklæðið, sum liggur samanballað. Tað stendur, at annar teirra sær klæðini og trýr – og so fara teir heimaftur til sín sjálvs.
Maria Magdalena stendur nú einsamøll eftir við grøvina. Soleiðis standa vit, tá vit sakna okkara elskaðu, og tað tykist, sum alt broytist rundanum ein, meðan tíðin gongur sína vanligu gongd. Lívið heldur áfram. Øll kring ein halda á fram at liva, men sjálvur kennir ein seg standa í stað. Maria stendur einsamøll eftir og grætur. Men tað er, sum hevur hon turkað sær brillurnar – tí hon hyggur inn í grøvina einaferð aftrat og sær hon tveir einglar. Fyrst var grøvin at síggja til, tóm, nú hoyra vit, at har eru einglar, tað er ikki púrt einki. “Hví grætur tú” – ljóðar tað aftur aftanfyri hana, og hon vendir sær við.
“Hví grætur tú?” – hvør kann loyva sær at siga so-, er tað ikki í so arrogant at siga við eina, sum grætur so sáran við eina grøv?
Hevði eg spurt soleiðis, tá avvarandi standa og syrgja á kirkjugarðinum eftir jarðarferð, hevði eg verði púra eiðasør fyri situatiónsfornemilsi og tey høvdu hildið meg verða hjartaleysa. Og tað heldur Maria Magdalena kanska eisini, tá hon fær spurningin frá urtagarðsmanninum, sum hon heldur hann verða. Sjálvandi grætur man, um man hevur mist og enntá heldur, at líkið er stolið. Spurningurin tykist óhóskandi.
Bara tann, sum megnar at koma aftur frá teimum deyðu, kann í fullum álvára og við góðari grund spyrja: hví grætur tú? Einans Kristus veit, at deyðin ikki er eitt definitivt mark. Kroppurin heldur nøkur ár, og so er tað tað, tað vita øll, men Guðs kærleiki megnar at byggja brúgv yvirum deyðans mark. Tað kundi vit ikki sagt okkum sjálv.
Maria Magdalena hevur enn ikki fatað, hvønn hon tosar við. Jesus líkist kanska ikki sær sjálvum, sum han stendur har í uppreisnarlíki, hvør veit, ella hevur hon fyri neyðini at turka brillurnar enn einaferð.
Men so sigur hann loysnarorðið, sum fær brikkarnar at fella uppá pláss. Maria! Hon verður nevnd við navni, og tá lætnar fyri eygunum. Við eitt sær hon, at tað er Jesus, sum talar. Tað er hoyrnin, sum er lykilin til hinar sansirnar. Hon hevur fyri neyðini at hoyra fyri at síggja. Eisini skilt í fluttari merking, tí hevði hon haft niðursetta hoyrn ella verið blind, hevði tað ikki verið ein forðing hjá Várharra – hetta handlar um at verða rópt á við kærleikans rødd – og at síggja við trúarinnar eygum. Maria er kend av Jesusi, hann gevur seg til kennar. Hon kennir hann aftur, og sorgartár verða til afturkenningargleði.
Hvussu er at møta hinum upprisna? Tað er at verða nevndur við navni. Jesus greiðir ikki frá, hvussu hann er risin upp, hvussu røttu doktrininar eru, hvussu Maria Magdalena skal liva, at hon skal lesa í bíbliuni hvønn dag – allarhelst dugdi hon ikki at lesa og evangeliini vóru ikki uppfunnin. Ongar formaningar, einans troyst. Eina løtu livdi Maria við deyðanum sum fortekn, nú er uppreisnin ein veruleiki, sum hon ber í sær og vitnar um: Eg havi sæð Harran.
Gleðin er undarlig. Sum eitt undur. Sjálvt um tað eru páskir, er tað ikki hosianna og tjuhej, men sorgina, vit hoyra um. Sorg og ræðsla, sum eymt og varisliga verður vend til vón. Hann sum var deyður, kemur ikki buldrandi út úr grøvina við trompetum og paukum. Hann smílist bara og vísir seg í stillum. Við eina sjúkrasong. í dreymi. I bønum, í tónum, í einum klemmi, sum vendir sakn til vón. Einki kann skilja okkum frá kærleika Krists, skrivaði Paulus. Hann, sum einaferð var, er enn. Uppreisnargleðin, soleiðis sum Jóhannesevangelistur málar hann, er eymur og er hann er heldur ein lítil rørsla enn ein permanentur tilstandur av lukkurúsi. Uppreisnin gevur seg til kennar sum ein rørsla frá myrkri til ljós, frá sorg til gleði, frá sakn til vón.
Vónríka páskaevangeliið hjá Jóhannesevangelisti er ein áminning um, at onkuntíð skal tað ikki meira til ein pikkalítil broyting, fyri at fáa okkum at hyggja upp á tilveruna við frískum eygum. Sum var tað ein fjøður, ið streyk okkara hjørtu ella oyru – tá okkara navn verður sagt. Deyðin er bráðfeingis, kærleikin er ævigur. Meiningsloysi ger okkum blind, men trúgvin opnar eygu, oyru og hjørtu.
Maria Magdalena var tann eina við grøvina, Símun Pætur var hin- men hvør var so hin lærusveinurin, hann sum Jesus elskaði? Traditiónin hevur tilskrivað tað Jóhannisevangelistin, tí tað er einans Jóhannis, sum brúkar hetta heiti, og kanska hevur hann vilja skrivað seg sjalvan inn í uppreisnarsøguna. Men eingin veit, um tað var ein bestemtur persónur, ella um evangelisturin ynskti, at tað skuldi standa sum ein opin spurningur –tað er eitt mysterium.
So tá tú fert út á baðiverilsið og bustar tenn næstu ferð, turka so brillurnar eisini og hygg í speglið. Har sært tú hann, lærusveinin, sum Jesus elskar.